by Thanasis Maikousis
Υπάρχει ένα όνομα που οι περισσότεροι Iron Maiden φαν γνωρίζουν μόνο ως μια μικρή υποσημείωση στα liner notes των albums: «Illustration by Derek Riggs». Και όμως, χωρίς αυτό το όνομα, οι Iron Maiden δεν θα ήταν αυτό που είναι σήμερα. Ίσως δεν θα ήταν τίποτα.
Αύριο το βράδυ, στο ΟΑΚΑ, ο Eddie θα κυριαρχεί στη σκηνή — σε οθόνες, σε μπλούζες, στα κεφάλια 80.000 ανθρώπων. Λίγοι θα σκεφτούν από πού ήρθε. Λίγοι ξέρουν ότι ξεκίνησε ως ένα ζωγραφισμένο κρανίο, εμπνευσμένο από μια φωτογραφία νεκρού στρατιώτη σε ένα παλιό τεύχος του TIME magazine — στα χέρια ενός 15χρονου αγοριού στο Portsmouth της Αγγλίας.
Αυτή είναι η ιστορία του Derek Riggs.
Ο αυτοδίδακτος καλλιτέχνης από το Portsmouth
Ο Derek Riggs γεννήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 1958 στο Portsmouth της Αγγλίας, σε ένα σπίτι που η τέχνη δεν ήταν παράξενη γλώσσα — ο πατέρας του ήταν καλλιτέχνης, η μητέρα του σχεδιάστρια μόδας. Μεγάλωσε ζωγραφίζοντας από όσο θυμάται τον εαυτό του.
Πήγε στη σχολή τέχνης — αλλά τον έδιωξαν. Το επίσημο αφήγημα: παραπονέθηκε για το μάθημα. Το πραγματικό: ήταν ήδη καλύτερος από ό,τι η σχολή μπορούσε να διδάξει. Ήταν αυτοδίδακτος κατά βάση — τόσο στην παραδοσιακή ζωγραφική όσο και αργότερα στην ψηφιακή τέχνη.
Στα τέλη της δεκαετίας του '70, δούλευε ως freelance εικονογράφος στο Λονδίνο, κάνοντας εξώφυλλα albums για σχεδόν όλες τις μεγάλες εταιρείες. Jazz, punk, ροκ — ό,τι έπαιρνε. Ήταν καλός. Πολύ καλός. Αλλά δεν το ήξερε ακόμα σε τι μέγεθος.
«Electric Matthew Says Hello» — το πρωτότυπο που δεν υπάρχει πλέον
Κάπου στα τέλη των '70s, ο Riggs ζωγράφισε κάτι που δεν είχε παραγγελία. Ένας χαρακτήρας που αποκαλούσε «Electric Matthew» — εμπνευσμένος από τους punk που έβλεπε στους δρόμους του Λονδίνου: σκισμένα ρούχα, ακατάστατα χαρακτηριστικά, ακραία φθορά. Αλλά η πηγή ήταν βαθύτερη. Σε συνέντευξή του, ο Riggs έχει πει ότι η αρχική έμπνευση ήταν μια φωτογραφία κρανίου νεκρού στρατιώτη που βρήκε σε τεύχος του TIME magazine όταν ήταν 15 χρονών — την είχε χρησιμοποιήσει σε ένα photo-montage, κολλημένο στο εξώφυλλο ενός φακέλου. Στο documentary 12 Wasted Years (1987) υπάρχει μια ελαφρά διαφορετική εκδοχή — κρανίο Ιάπωνα στρατιώτη πάνω σε αμερικανικό τανκ. Οι δύο εκδοχές πιθανόν αναφέρονται στην ίδια εικόνα, ή σε διαφορετικά στάδια της ίδιας ανάμνησης. Χρόνια αργότερα το βρήκε ξανά — και το μετέτρεψε σε ζωγραφιά.
Ο τίτλος ήταν πλήρης: «Electric Matthew Says Hello». Ο Riggs το σχεδίασε για κάποια punk μπάντα που ίσως ενδιαφερόταν. Κανείς δεν ενδιαφέρθηκε.
Δεν υπάρχουν αντίγραφα του πρωτότυπου. Εξαφανίστηκε. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η μορφή είχε ένα mohawk-στυλ punk μαλλί — και ότι αν κοιτάξεις πολύ προσεκτικά το εξώφυλλο του πρώτου album των Iron Maiden, μπορείς να δεις ποια μαλλιά ήταν εκεί εξαρχής και ποια προστέθηκαν αργότερα.
Η συνάντηση που άλλαξε τα πάντα
Το 1979, οι Iron Maiden είχαν μόλις υπογράψει με την EMI. Ο μάνατζερ Rod Smallwood ψαχνόταν για οπτική ταυτότητα — κάτι που να «σφραγίσει» τη μπάντα με τρόπο που να ξεχωρίζει αμέσως.
Σύμφωνα με τον Smallwood, είδε κάποιες δουλειές του Riggs — εκδοχές λένε ότι ήταν σε μια αφίσα για τον jazz κιθαρίστα Max Middleton, άλλες ότι τα είδε στο τμήμα τέχνης της EMI. Ζήτησε να δει το πλήρες portfolio. Ο Riggs έφερε το μεγάλο ξύλινο χαρτοφυλάκιό του στο studio.
Εκεί μέσα ήταν το «Electric Matthew Says Hello».
Ο Smallwood το είδε και είπε: αυτός είναι ο άνθρωπός μας. Η μπάντα ζήτησε μια αλλαγή: περισσότερα μαλλιά. Πιο heavy, λιγότερο punk. Ο Riggs τα άλλαξε. Και ο χαρακτήρας πήρε ένα νέο όνομα — παρμένο από το παλιό χαρτονένιο σκηνικό στάδιο prop της μπάντας, ένα κεφάλι που ξερνούσε αίμα ή καπνό, το οποίο στη λονδρέζικη προφορά ακουγόταν «'Ead».
Έτσι γεννήθηκε ο Eddie the Head.
Μια δεκαετία, δέκα εξώφυλλα, μία ταυτότητα
Από το 1980 μέχρι το 1990, ο Riggs ζωγράφισε κάθε εξώφυλλο album των Iron Maiden. Δέκα albums. Δεκάδες single covers. Αυτή η δεκαετία ορίζει αυτό που σήμερα λέμε «οπτική ταυτότητα του heavy metal».
Η διαδικασία ήταν απλή στα χαρτιά: ο Riggs έπαιρνε έναν τίτλο — μερικές φορές και μια κατεύθυνση — και το υπόλοιπο το έκανε μόνος του. Για το Somewhere in Time το brief ήταν: «Θέλουμε μια πόλη σαν αυτή στο Blade Runner». Για το Powerslave: ο Steve Harris έφερε μια 18ου αιώνα χαρακτική με κάποιον που σέρνει το κεφάλι του Ραμσή. Για τον Riggs, η Αίγυπτος έγινε κυριολεκτικά ένα τεχνικό πρόβλημα — πώς να χωρέσεις μια ολόκληρη πυραμίδα, ιερογλυφικά, κολοσσιαία αγάλματα και τον Eddie σε ένα ορθογώνιο εξώφυλλο δίσκου;
Έλυσε το πρόβλημα με μια λύση που δεν υπήρχε στα σχολικά βιβλία: το ζωγράφισε σαν τοιχογραφία — μια flat σύνθεση που έδινε την αίσθηση αρχαίας αιγυπτιακής τέχνης αλλά με heavy metal ενέργεια. Το αποτέλεσμα είναι ίσως το πιο εμβληματικό εξώφυλλο που έχει βγάλει ποτέ η μπάντα.
Κάθε εξώφυλλο έχει τη δική του ιστορία:
- Iron Maiden (1980): Ο Eddie σε αστικό σκηνικό νύχτας, με το χέρι να κρατά αποκομμένο κεφάλι — μια εικόνα τόσο σκανδαλιστική για την εποχή που η EMI αρχικά το απέρριψε ως «μη εμπορικό».
- Killers (1981): Αιματοβαμμένο τσεκούρι, σκοτεινή αλέα, ο Eddie κυριαρχεί. Ο Riggs έχει κρύψει τον εαυτό του σε αυτό — κάπου ανάμεσα στα κτίρια.
- The Number of the Beast (1982): Ο Eddie σαν puppetmaster που κρατά τον Σατανά σαν κούκλα — ενώ ταυτόχρονα ένα άλλο χέρι κρατά τον Eddie. Τρία επίπεδα ελέγχου σε μία εικόνα.
- Piece of Mind (1983): Eddie σε λευκοσίδηρο κελί, δεμένος — εκφράζοντας καταπιεσμένη επιθετικότητα που είναι σχεδόν πιο τρομακτική από ελεύθερη βία. Ο Riggs κρύφτηκε ξανά: στο εσωτερικό sleeve εμφανίζεται μαζί με τον παραγωγό Martin Birch ντυμένοι ιππότες, ως «Black Knight» και «Dr. Death».
- Powerslave (1984): Η αιγυπτιακή τοιχογραφία — ίσως το αρχιτεκτονικά πιο σύνθετο εξώφυλλο heavy metal όλων των εποχών.
- Somewhere in Time (1986): Cyberpunk πόλη του μέλλοντος γεμάτη με κρυφές αναφορές στα προηγούμενα albums — δεκάδες Easter eggs για τους fanatics.
- Seventh Son of a Seventh Son (1988): Πιο αφηρημένο, πιο συμβολικό — ο Eddie ως κοσμική οντότητα πάνω από παγωμένα νερά.
Η αποχώρηση — και αυτό που οι φαν δεν συγχώρεσαν ποτέ
Το 1992, με το Fear of the Dark, ο Riggs βρέθηκε ουσιαστικά εκτός. Ο Rod Smallwood δήλωσε αργότερα στη βιογραφία Run to the Hills: «Θέλαμε να αναβαθμίσουμε τον Eddie για τα '90s». Ο Riggs ζωγράφισε το εξώφυλλο του No Prayer for the Dying (1990) — το οποίο περιείχε μια κρυφή αναφορά που λίγοι πρόσεξαν: ο gravedigger που ο Eddie πιάνει από τον λαιμό έμοιαζε με τον ίδιο τον Rod Smallwood. Όταν το album επανεκδόθηκε το 1998, ο Smallwood ζήτησε από τον Riggs να αφαιρέσει την ομοιότητα. Η τελική εκδοχή — ο Eddie να βγαίνει μόνος από τον τάφο — είναι ισχυρή, αλλά χάνει την αφηγηματική ένταση του πρωτοτύπου.
Η σχέση τελείωσε χωρίς θέαμα. Χωρίς δραματικές δηλώσεις. Απλά σταμάτησε.
Οι φαν δεν το άφησαν ποτέ. Το 2014, μια αναφορά στο Ultimate Classic Rock αποκάλυψε ότι χιλιάδες φαν είχαν κάνει petition ζητώντας την επιστροφή του Riggs. Η μπάντα δεν ανταποκρίθηκε ποτέ επίσημα.
Ο άνθρωπος πίσω από το τέρας
Αυτό που κάνει τον Riggs ξεχωριστό δεν είναι μόνο η τεχνική δεξιοτεχνία. Είναι η αφηγηματική πυκνότητα. Κάθε εξώφυλλό του είναι ένα κομμάτι φανταστικής λογοτεχνίας συμπιεσμένο σε ένα ορθογώνιο 30x30 εκατοστών. Υπάρχουν ιστορίες μέσα σε ιστορίες, λεπτομέρειες που ανακαλύπτεις μετά από δέκα χρόνια που ακούς τον ίδιο δίσκο.
Ο ίδιος έχει πει ότι η έμπνευσή του ήρθε από comic book artists — όχι από άλλους album cover artists. Έβλεπε τους καλλιτέχνες της Marvel και της DC, όχι τους ομολόγους του στη μουσική. Αυτό εξηγεί γιατί ο Eddie λειτουργεί σαν super-villain με δικό του backstory — όχι σαν μια απλή scary mascot.
Το 2006, ο Riggs δημοσίευσε το βιβλίο «Run For Cover: The Art of Derek Riggs» — έναν πλήρη κατάλογο της δουλειάς του με την μπάντα, με σχόλια του ιδίου για κάθε εξώφυλλο. Είναι ένα από τα πιο πολύτιμα βιβλία στη βιβλιοθήκη οποιουδήποτε σοβαρού Maiden fan. Για ιστορική σύμπτωση — ή ίσως όχι — ο τίτλος του βιβλίου αντικατοπτρίζει το τίτλο της φετινής περιοδείας: Run For Your Lives.
Σήμερα
Ο Derek Riggs ζει πλέον στην Καλιφόρνια. Συνεχίζει να δημιουργεί — science fiction, horror, fantasy — μέσα από την επίσημη ιστοσελίδα του derekriggs.com. Δεν είναι πλέον μέρος του Iron Maiden machine. Αλλά το έργο του εξακολουθεί να κυκλοφορεί στον πλανήτη: σε εκατοντάδες εκατομμύρια t-shirts, posters, albums, action figures.
Αύριο βράδυ, στο ΟΑΚΑ, ο Eddie θα είναι εκεί — όπως ήταν πάντα. Σε ψηφιακές οθόνες, σε νέα artwork, σε εκδοχές που άλλοι καλλιτέχνες έχουν ζωγραφίσει από το 1992 και μετά. Αλλά η εικόνα που μεταφέρει ο κόσμος στο μυαλό του όταν λέει «Eddie» — εκείνο το κρανίο, τα κοίλα μάτια, η σαρκαστική παρουσία — είναι ακόμα η δουλειά ενός 22χρονου αγοριού από το Portsmouth που ζωγράφισε κάτι για punk μπάντες που ποτέ δεν ήρθαν.
Το Disney έχει τον Mickey. Οι Iron Maiden έχουν τον Eddie.
Και ο Eddie έχει τον Derek Riggs.
Διαβάστε επίσης: Iron Maiden: Η μπάντα που έγινε αυτοκρατορία με τους δικούς της όρους · Το setlist του ΟΑΚΑ — κομμάτια που δεν ακούστηκαν για δεκαετίες · Όλες οι πληροφορίες για τη συναυλία
